Зүрх, тархины судасны өвчин Монголд нас баралтын тэргүүлэх шалтгаануудын нэг хэвээр байгаа бөгөөд олон өвчтөн оношийг тодруулах, нарийн мэс засал хийлгэх, эсвэл эмийн дараагийн шатны эмчилгээ авах зорилгоор гадаад улс руу ханддаг. Хятад улс сүүлийн жилүүдэд зүрх судасны интервенц, дүрс оношилгоо, мэс заслын технологиор хурдацтай хөгжиж, Монголоос ирэх өвчтөнүүдийн тоо тогтмол нэмэгдэж байна. Гэхдээ эмчилгээний чанар, зардал, хэлний бэрхшээл, хуулийн хариуцлага зэрэг асуудлыг урьдчилан ойлгож, бэлтгэлтэй явах нь чухал. Энэ нийтлэлд зүрх судасны түгээмэл өвчнүүд, оношилгооны үе шат, эмнэлэг сонгох, зардал, эрсдэл зэргийг энгийнээр дэлгэрэнгүй тайлбарлана.
Зүрх судасны өвчин гэж юу вэ, яагаад ноцтой вэ?
Зүрх судасны өвчин гэдэг нь зүрх, тархи, цусны судсыг хамарсан өргөн хүрээний эмгэгийг хэлнэ. Хамгийн түгээмэл нь зүрхний титэм судасны нарийсал, зүрхний шигдээс, тархины ишеми, тархины цус харвалт, зүрхний хэм алдалт, зүрхний дутагдал юм. Эдгээр өвчин ихэвчлэн цусны судасны хананд өөх, холестерин хуримтлагдаж, судас нарийсч, цусны урсгал саатахаас үүсдэг. Жишээ нь, зүрхний титэм судас бөглөрвөл зүрхний булчинд хүчилтөрөгч хүрэхгүй болж, цээж өвдөх, амьсгал давчдах шинж тэмдэг илэрдэг. Тархины судас бөглөрвөл тархины эсүүд хэдхэн минутын дотор үхэж эхэлдэг тул яаралтай эмчилгээ шаардлагатай.
Монгол орны цаг уурын эрс тэс байдал, хоолны давс, өөх тос ихтэй байдал, тамхи, архины хэрэглээ, цусны даралт ихсэлт зэрэг эрсдэлт хүчин зүйлс энэ төрлийн өвчний тархалтыг нэмэгдүүлдэг. Олон хүн эхний үед шинж тэмдэггүй, эсвэл бага зэргийн ядаргаа, толгой өвдөх зэргээр илэрдэг тул эмчид хожуу ханддаг. Тиймээс эрт оношилгоо, эрсдэлийн үнэлгээ маш чухал.
Оношилгооны үндсэн үе шатууд
Хятадын томоохон эмнэлгүүдэд зүрх судасны өвчнийг оношлохдоо хэд хэдэн үе шаттай шинжилгээ хийдэг. Эхлээд өвчтөний түүх, шинж тэмдгийг нарийвчлан асууж, цусны даралт, судасны цохилт, зүрхний чимээг сонсож үзнэ. Дараа нь цусны шинжилгээгээр холестерин, сахар, бөөрний үйл ажиллагаа зэргийг шалгана. Электрокардиограмм (ЭКГ) нь зүрхний цахилгаан идэвхийг бүртгэж, хэм алдалт, зүрхний шигдээсийн шинж тэмдгийг илрүүлдэг.
Илүү нарийвчилсан шинжилгээнд зүрхний эхокардиографи буюу хэт авиан шинжилгээ орно. Энэ нь зүрхний булчин, хавхлагын ажиллагааг дүрсээр харуулдаг. Хэрэв титэм судасны нарийсал сэжиглэгдвэл коронарографи хийж болно. Энэ шинжилгээгээр судасны дотор тодосгогч бодис тарьж, рентген дүрсээр судасны бөглөрөл, нарийсалыг шууд хардаг. Тархины хувьд компьютерт томографи (CT) эсвэл соронзон резонансын дүрслэл (MRI) ашиглан цус харвалт, судасны гажиг зэргийг илрүүлдэг. Эдгээр шинжилгээний үр дүнд үндэслэн эмч эмчилгээний төлөвлөгөөг гаргана.
Эмчилгээний үндсэн аргууд ба хэнд тохирох вэ?
Зүрх судасны эмчилгээг ерөнхийд нь гурван бүлэгт хувааж болно: эмийн эмчилгээ, интервенцийн эмчилгээ, мэс засал. Эмийн эмчилгээ нь цусны даралт бууруулах, холестерин бууруулах, цус шингэлэх зэрэг үндсэн арга бөгөөд өвчний эрт үе шатанд эсвэл эрсдэлт хүчин зүйлийг хянахад хэрэглэгддэг. Интервенцийн эмчилгээний хамгийн түгээмэл арга бол титэм судсанд стент тавих явдал юм. Энэ нь бөглөрсөн судсыг бөмбөлөгөөр тэлж, дотор нь төмөр тор (стент) суулгаж, цусны урсгалыг сэргээдэг. Энэ арга нь цочмог зүрхний шигдээсийн үед маш үр дүнтэй бөгөөд эмнэлэгт хэвтэх хугацаа богино байдаг.
Тархины цус харвалтын үед тромболитик эмчилгээ эсвэл механик тромбэктоми хийж болно. Тромбэктоми нь судасны дотор катетер оруулж, бөглөрсөн нөжрийг шууд татаж авах арга бөгөөд шинж тэмдэг эхэлснээс хойш хэдэн цагийн дотор хийвэл илүү үр дүнтэй. Зүрхний хэм алдалтын үед катетер абляци хийж, хэвийн бус цахилгаан дохио үүсгэж буй эдийг устгадаг. Зүрхний хавхлагын хүнд гэмтэл, титэм судасны олон голомтот нарийсалтай өвчтөнд мэс засал хийх шаардлагатай болдог. Коронар артерийн шунт мэс засал нь өвчтөний өөрийн судсыг ашиглан бөглөрсөн хэсгийг тойруулан цусны шинэ зам үүсгэдэг.
Аль арга тохирох нь өвчтөний нас, ерөнхий байдал, өвчний хүндрэл, бусад хавсарсан өвчнөөс хамаарна. Жишээ нь, чихрийн шижин, бөөрний дутагдалтай өвчтөнд зарим эм, тодосгогч бодис эрсдэлтэй байж болно. Тиймээс эмчилгээний сонголтыг зөвхөн нарийн шинжилгээний дараа эмч тодорхойлно.
Хятадад эмчлүүлэх үйл явц
Монголоос Хятад руу эмчилгээнд явахдаа дараах үе шатуудыг дагах нь зүйтэй. Эхлээд Монгол дахь эмчээсээ онош, шинжилгээний хуудас, эмчилгээний түүхээ бүрдүүлж, орчуулга хийлгэх хэрэгтэй. Дараа нь Хятадын эмнэлгүүдээс аль нь зүрх судасны чиглэлээр туршлагатай, олон улсын өвчтөн хүлээн авдаг талаар судална. Олон эмнэлэг олон улсын өвчтөний төвтэй бөгөөд цахим шуудан, утас, эсвэл эмнэлгийн аппаар урьдчилан холбогдож, эмнэлгийн бичиг баримтаа илгээж, урьдчилсан зөвлөгөө авах боломжтой.
Эмнэлэгт ирсний дараа эхний өдөр ихэвчлэн зүрх судасны эмчийн үзлэгт орж, шаардлагатай шинжилгээнүүдийг томилно. Шинжилгээний үр дүн гарахад 1-3 хоног шаардагдаж болно. Хэрэв интервенцийн эмчилгээ хийх бол эмнэлэгт хэвтэх хугацаа ихэвчлэн 3-7 хоног, мэс засал хийвэл 7-14 хоног байж болно. Эмчилгээний дараа эмч эмийн жор, хяналтын хуваарь, амьдралын хэв маягийн зөвлөмжийг өгнө. Зарим эмнэлэг монгол хэлний орчуулагчтай, эсвэл гадаад орчуулагчийн үйлчилгээг санал болгодог.
Зардал, даатгал, төлбөрийн асуудал
Хятадад зүрх судасны эмчилгээний зардал эмнэлэг, хот, эмчилгээний төрлөөс хамаарч ихээхэн ялгаатай. Жишээ нь, ердийн зүрхний үзлэг, ЭКГ, эхокардиографи зэрэг шинжилгээний зардал харьцангуй бага байдаг бол коронарографи, стент тавих, мэс засал зэрэг нь илүү өндөр зардалтай. Тодорхой үнийг эмнэлгээс урьдчилан асууж, бичгээр баталгаажуулах нь чухал. Олон эмнэлэг олон улсын өвчтөнд зориулсан багц үнэ санал болгодог ч энэ нь эмнэлэг бүрт өөр өөр байна.
Монголын эрүүл мэндийн даатгал Хятадад хийсэн эмчилгээний зардлыг ерөнхийдөө нөхөн төлдөггүй тул хувийн даатгал, олон улсын эрүүл мэндийн даатгалд хамрагдсан эсэхээ урьдчилан шалгах хэрэгтэй. Зарим даатгалын компани гадаад эмчилгээний зардлыг нөхөн төлдөг ч урьдчилан зөвшөөрөл авах шаардлагатай байдаг. Төлбөрийг ихэвчлэн бэлэн мөнгө, банкны карт, олон улсын шилжүүлгээр хийх боломжтой. Эмнэлэгт очихоосоо өмнө нийт зардлын тооцоог асууж, нэмэлт зардал гарах эсэхийг тодруулах нь санхүүгийн бэлтгэлд тусална.
Эрсдэл ба анхаарах зүйлс
Ямар ч эмчилгээнд эрсдэл байдаг. Интервенцийн эмчилгээний үед цус алдалт, халдвар, тодосгогч бодисын харшил, судасны гэмтэл зэрэг ховор боловч болзошгүй хүндрэлүүд гарч болно. Мэс заслын дараа зүрхний хэм алдалт, уушгины хатгалгаа, шархны халдвар зэрэг эрсдэл байдаг. Тиймээс эмчилгээний өмнө эмч эдгээр эрсдлийг тайлбарлаж, өвчтөн мэдээлэлтэй зөвшөөрөл өгөх ёстой. Өвчтөн өөрийн бүх эм, харшил, өмнөх мэс засал, жирэмсэн эсэх зэргээ үнэн зөв мэдээлэх нь аюулгүй байдлыг хангахад чухал.
Хэлний бэрхшээл нь онош, эмчилгээний явцад буруу ойлголт үүсгэж болзошгүй тул орчуулагчтай явах, эсвэл эмнэлгийн орчуулгын үйлчилгээг ашиглахыг зөвлөж байна. Мөн эмчилгээний дараах хяналт, эмийн жорыг Монголд буцаж очоод үргэлжлүүлэх шаардлагатай. Хятадын эмнэлгээс өгсөн эмнэлгийн бичиг баримтыг монгол хэл рүү орчуулж, Монголын эмчид үзүүлэх нь дараагийн эмчилгээг тасралтгүй үргэлжлүүлэхэд тусална.
Эмнэлэг сонгохдоо юуг анхаарах вэ?
Хятадын олон эмнэлэг зүрх судасны чиглэлээр өндөр түвшний тоног төхөөрөмж, туршлагатай эмч нартай. Гэхдээ эмнэлэг бүрийн давуу тал өөр өөр байдаг тул дараах зүйлсийг шалгах нь зүйтэй. Нэгдүгээрт, тухайн эмнэлэг зүрх судасны тусгай төвтэй эсэх, жилд хэдэн интервенцийн эмчилгээ хийж байгааг асууна. Хоёрдугаарт, олон улсын өвчтөн хүлээн авах туршлага, орчуулагч, визний дэмжлэг зэрэг үйлчилгээг шалгана. Гуравдугаарт, эмнэлгийн магадлан итгэмжлэл, эмч нарын мэргэжлийн гэрчилгээг баталгаажуулна. Дөрөвдүгээрт, өмнө нь эмчлүүлсэн өвчтөнүүдийн сэтгэгдэл, туршлагыг уншиж, бодит мэдээлэл авахыг хичээнэ.
Мөн эмнэлэгтэй шууд холбогдож, эмчилгээний төлөвлөгөө, зардал, хэвтэх хугацаа, дараах хяналтын талаар дэлгэрэнгүй асуух нь чухал. Хэрэв боломжтой бол хоёр, гурван эмнэлгээс санал авч харьцуулах нь илүү найдвартай шийдвэр гаргахад тусална. Эмнэлгийн зуучлагч байгууллагаар дамжуулан үйлчилгээ авахдаа тухайн байгууллагын найдвартай байдал, хууль ёсны эсэхийг сайтар шалгах хэрэгтэй.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэг, онош, эмчилгээний зөвлөмжийг орлохгүй. Эмчилгээний шийдвэр гаргахаасаа өмнө мэргэжлийн эмчтэй биечлэн зөвлөлдөж, өөрийн нөхцөл байдалд тохирсон зөвлөгөө авахыг зөвлөж байна.
